INLIGTINGSENTRUM

Ammonium nitrate [photo] 

Ammoniumnitraat

Die klassieke voordeel van gebruik van nitraathoudende kunsmis

Deur Dr. Koos Bornman (Algemene Bestuurder: Strategiese Landboukundige Dienste)

Dit is reeds bekend dat Omnia en sy aandeelhouers 1.4 miljard Rand in 'n bykomende salpetersuuraanleg in Sasolburg belê het. Een pertinente rede is oor Omnia, as landbou-georiënteerde maatskappy, se besef van die relatiewe beter gebruiksdoeltreffendheid van nitraathoudende kunsmisbronne soos veral ammoniumnitraat en kalsiumnitraat.

Dit is reeds bekend dat Omnia en sy aandeelhouers 1.4 miljard Rand in 'n bykomende salpetersuuraanleg in Sasolburg belê het. Een pertinente rede is oor Omnia, as landbou-georiënteerde maatskappy, se besef van die relatiewe beter gebruiksdoeltreffendheid van nitraathoudende kunsmisbronne soos veral ammoniumnitraat en kalsiumnitraat.

Menige artikels is al geskryf waar die doeltreffendheid van ammoniumnitraat en ureum vergelyk is – elkeen beklemtoon 'n spesifieke verkoopsargument. By herhaling moet die voordele van nitraatstikstof egter noodwendig uitgelig word, bv. minimum vervlugtiging; stimulering van wortelgroei; stimulering van katioonopname; verminderde versuring weens doeltreffendheid; verhoging in waterverbruiksdoeltreffendheid, en meer. Die risiko's sluit vervlugtigingsverlies, ammoniak- en ammoniumtoksisiteit en onderdrukking van fotosintese in.

Omnia het heelwat navorsingswerk gedoen om die voordeel van nitraathoudende kunsmis te ondersoek en bevind dat ammoniumnitraat gemiddeld, waar betekenisvolle stikstofreaksie verkry is, 20% en meer beter presteer per eenheid stikstof toegedien. Om sydigheid in die artikel te vermy, word doelbewus na navorsing verwys wat deur ander instansies met wisselende belange gedoen is, soos die plaaslike LNR (verwys SA Graan tydskrif Mei 2012) en ook deur Yara (die grootste kunsmisvervaardiger ter wêreld). Laasgenoemde bemark beide ammoniumnitraat en ureumgebaseerde kunsmis.

Grafiek 1 dui die resultaat van genoemde instansies se navorsing aan. Dit bevestig dat ammoniumnitraat of KAN tussen 26% en 40% beter as ureum per eenheid stikstof presteer as dit byvoorbeeld naby die ekonomiese optimaal op kleingraan of mielies bobemes word. Die grafieke toon ook opbrengsverhogings van tussen 5% en 10% aan as ammoniumnitraat teen die ekonomiese optimale peil van ureum toegedien word.


Relatiewe doeltreffendheid van ‘n ammoniumnitraatgebaseerde kunsmisbron (KAN) teenoor ureum vir graanproduksie

Die meeste van Omnia se kunsmis in korrel- of vloeibare vorm is ryk aan nitraat, wat die versekering bied dat die meeste uit elke eenheid stikstof verkry word sonder die dreigende risiko gepaardgaande met die gebruik van ureum- en ammoniumbronne. As voorbeeld van sodanige risiko het proefresultate uit AECI se navorsing in die vroeë negentigs (in die Wes-Kaap) reeds bewys dat opbrengsverliese tussen 5% en 25% met kleingraanproduksie gely kan word (afhangend van kleipersentasie) as met ureum instede van ammoniumnitraat bobemes word.

Onlangse navorsing bevestig ook dat nitraat waterverbruiksdoeltreffendheid bevorder en die plant teen hitte- en kouestremming beskerm. Doeltreffendheid per eenheid stikstof en water word net meer en meer belangrik, veral as omgewingsfaktore bykomend oorweeg word.

Hierdie artikel het in die Nutrilogie® Nuusbrief (Somer 2012) verskyn.